contact
MyEtwie

Een goede voorbereiding is het halve werk

B1 de Scute-46-1536x768
Foto: B1 Sint-Pieter onder zeil voor de kust van Blankenberge © de Scute

De Scute is een Blankenbergse vereniging die het maritiem erfgoed uit het vissersverleden belangrijk vindt. De vrijwilligers van de vereniging willen verloren gegane scheepstypes van de vissersgemeenschappen restaureren en als het kan opnieuw laten varen. Zo willen ze de kennis en vaardigheden van de traditionele scheepsbouw nieuw leven inblazen.

De vereniging heeft twee zeewaardige erfgoedschepen gebouwd en in de vaart gebracht: de Blankenbergse Schuit B 1, Sint-Pieter en de garnaalkotter B 72, Jacqueline-Denise.

Het overkoepelende project Focus Vakmanschap filmt en documenteert verschillende vakmanschappen. ETWIE doet dat bij de Scute tijdens het maken van een nieuwe mast voor de B1 Sint-Pieter. De huidige mast dateert van de tewaterlating in 1999 en het hout is vandaag in zo'n slechte staat dat er niet meer veilig kan mee worden gezeild.

Daarom bouwt de Scute in het voorjaar van 2022 een nieuwe mast met begeleiding van de ervaren scheepsbouwer Jan Vandamme. Het hele proces zal professioneel in beeld worden gebracht en nadien breed gedeeld worden door ETWIE, videast Alexander Kerkhof en de projectpartners.

Medio maart 2022 zijn de mensen van de Scute al aardig opgeschoten met het bouwen van een nieuwe mast. Het ruwe hout is in een zevental stappen getransformeerd naar een heuse mast. Een overzicht.

De voorbereiding

De leden van de Scute verkozen na uitgebreid overleg om een gelamineerde mast te maken. Dat is een mast die samengesteld wordt uit een reeks op maat gemaakte onderdelen die met elkaar worden verlijmd.

Deze techniek heeft zijn voor- en nadelen. Net zoals een massieve mast, d.w.z. een mast gevormd uit één stam, eigenschappen heeft die zijn voor- en tegenstanders kent.

Op deze complexe technische discussie komen we later nog terug.

Hout voor de mast_Frank Panesi_ETWIE
Foto: Oregon Crone voor de nieuwe mast van de B1 Sint-Pieter. © Frank Panesi

Het hout

Voor een duurzame en vooral ook veilige mast is enkel het beste hout geschikt. We kozen daarom voor kwartiers gezaagde Oregon Pine in kroon kwaliteit.

Oregon Pine is een verzamelnaam voor een erg grote en rechte spar uit de staat Oregon in Noord-Amerika. Het hout van dezelfde boom in zijn West-Europese variant is beter bekend als Douglashout. Het is een zeer duurzame houtsoort die ook relatief licht en buigzaam is. Prima eigenschappen voor een mast.

Deze houtsoort is in erg verschillende kwaliteiten te koop. Wij kozen voor een selectie van hout met zeer weinig spint en knopen. De Kroon of Oregon Crone kwaliteit.

Kwartiers gezaagd hout

Na het kiezen van de houtsoort werd de manier van verzagen bekeken. Dosse gezaagd hout is het meest gangbare op de markt, maar het heeft niet de beste technische eigenschappen. Kwartiers gezaagd hout is veel stabieler. Het hout krimpt veel minder en trekt minder krom. Deze manier van verzagen heeft een veel kleiner rendement en is dus veel duurder. Maar veiligheid komt voor alles, daar kunnen en willen we nu eenmaal niet op besparen.

Dosse versus kwatiersgezaagd hout ©
Foto: Dosse en kwartiers gezaagd hout
Proefopstelling van de opbouw van de mast © ETWIE
Foto: De binnenmast is opgebouwd uit 12 delen die samen een circkel vormen © ETWIE

Een proefopstelling

De grote mast van de B1 Sint -Pieter bestaat uit een vijftal onderdelen die in en aan elkaar worden gelijmd. Elk afzonderlijk deel wordt samengesteld uit gezaagde delen Oregon Pine.

Een eerste element is de binnen- of interne mast. Dat is een ronde kolom tot ongeveer in de helft van de lengte van de volledige mast waarbij het uiteinde verjongd wordt. (Met deze term duidt men aan dat het hout verdund uitloopt).

Maar voor dat het door de zagerij aangeleverde hout op maat kan worden gemaakt wordt de bouwtechniek aangeleerd door de ervaren scheepsbouwer Jan Vandamme.

Er wordt een proefopstelling gemaakt waarbij snel duidelijk wordt dat het bouwen van de mast een complexe onderneming is. Een technische uitdaging waarbij uiterst nauwkeurig rekenen, passen en meten zeer belangrijk zijn. Een half millimetertje afwijking aan de basis van de mast maakt op een afstand van ongeveer dertien meter al gauw een fout van ruim één centimeter aan de top.