Man van staal

Al decennialang onderzoekt Patrick Gurdebeke de werking van stoommachines en restaureert hij hun metalen onderdelen met grote precisie: “Door mijn passie voor machines, ben ik bezorgd over het behoud ervan voor toekomstige generaties. Daarom wil ik dat ze goed worden behandeld.” Zijn achtergrond in de matrijzenbouw komt goed van pas om creatieve oplossingen voor complexe restauraties te bedenken. Een sprekend voorbeeld daarvan is een restauratieproject bij de Papiermolen Herisem, waar zijn expertise en passie volledig tot hun recht kwamen.

“In Herisem moest een meterslange transmissieas, waarvan de koppeling versleten was, ter plaatse worden opgelast,” vertelt Gurdebeke. Het alternatief? De as demonteren en met een kraan uit het gebouw hijsen. Voor hem was dat geen optie en dus bewerkte hij de transmissieas ter plaatse. “Bijna niemand gelooft dat dat kan, maar zelf vind ik dat niet zo’n krachttoer. Het is een kwestie van durf, maar vooral van het beheersen van het oude ambacht van het manueel vijlen en schrapen, een vaardigheid die ik tijdens mijn opleiding mechanica in de jaren zeventig onder de knie kreeg.” Toen werd nog intensief geoefend in het handmatig afwerken van metalen onderdelen tot op honderdsten van millimeters. “Dat wordt nu niet meer aangeleerd. De huidige generatie werktuigmachines of metaalbewerkingsmachines is immers veel nauwkeuriger geworden. De kennis van het ambacht is echter verloren gegaan.”

Kennis is geen bezit, je hebt het in bruikleen.

Gurdebeke kreeg de microbe voor industrieel erfgoed te pakken toen hij in 1984 lid werd van de Stoomstichting West-Vlaanderen. “De Stoomstichting verzamelde kennis. Die werd gedeeld en beschikbaar gesteld aan musea en vrijwilligers.” Sinds de ontbinding ervan zet Gurdebeke die traditie zelfstandig voort. Lesgeven zit hem als oud-leerkracht werktuigkunde sowieso in het bloed. Als iemand met tijd en goesting om bij te leren, komt aankloppen, deelt hij zijn kennis met plezier. “Ik wil bewust een tegenbeweging bieden in een omgeving waarin kennis soms angstvallig wordt vastgehouden”, zegt hij daarover.

Gurdebeke doet dat niet via formele leertrajecten zoals (middelbare) schoolopleidingen of meester-leerlingtrajecten, maar informeel, door samen in een atelier aan de slag te gaan en mensen het inzicht en tools te bieden zodat ze hun handenwerk zelf een niveau hoger kunnen tillen.”Alle kennis die ik heb verzameld, zit geen enkele uitvinding van mij. Alles wat ik kan, heb ik geleerd van anderen. Nu vind ik dat het mijn taak is om alles wat ik heb geleerd, opnieuw door te geven. De mooiste bekroning op je werk als leraar, is immers een leerling die beter wordt dan jezelf.”