Ave, Taxandria!

Van vilten hoeden en kanten ondergoed tot spinnewielen en naaimachines: textielerfgoed bestaat werkelijk in alle soorten en maten. En dus ziet iedere textielcollectie uit Vlaanderen er anders uit en moet ze op een andere manier geconserveerd en getoond worden.

Die variatie aan kennis en collecties brachten we in 2020 samen in onze uitgebreide textielveldtekening, Van Naaldje tot Draadje.

En intussen? Wel, elke maand kloppen we aan bij een ander Vlaams textielmuseum uit die veldtekening en stellen we de vraag: waar zijn jullie de dag van vandaag mee bezig?

Vandaag is het de beurt aan Taxandria, het museum van Turnhout en de Kempen. Taxandrië was dan ook de Romeinse naam voor de Kempen. Karen Arijs, coördinator Begijnhof- en Taxandriamuseum, stond ons te woord.

Turnhout heeft sinds de 17de eeuw een duidelijke textieltraditie. In 1614–1615 leveren Turnhoutse begijnen voor het eerst gedocumenteerd kantwerk aan het kasteel van de hertogen van Brabant, een vroege aanwijzing van een nijverheid die snel groeit. Ook weesmeisjes worden op het begijnhof opgeleid tot kantklossters, waardoor het kantambacht stevig verankerd raakt in het stedelijke leven.

Daarnaast ontstaan in en rond Turnhout verschillende blekerijen, onder meer dankzij het uitzonderlijk zuivere vennenwater in de omgeving. Dat water gaf lijnwaad een helder witte glans en droeg bij aan de reputatie van Turnhout in zowel de productie als de veredeling van textiel.

In de 19de en 20ste eeuw zetten industriële weverijen deze traditie voort. De tijkweverij Vueghs aan de Steenweg op Gierle wordt een bekend bedrijf en produceert decennialang stoffen voor binnen- en buitenland, tot de sluiting in 1979.

Het Taxandriamuseum bewaart deze geschiedenis via de collectie. De uitgebreide verzameling authentieke Turnhoutse kloskant wordt momenteel volledig geregistreerd en vormt vanaf 2025 het hart van de nieuwe opstelling Kant Ontrafeld. Daarnaast beheert het museum onder meer een Molse lakenpers van 1762, een 18de‑eeuws weefgetouw, diverse stempels voor cotonnetten en siamoisen, en 115 historische stalenboeken van de weverij Vueghs.