contact
MyEtwie
In de kijker

Het reisstrijkijzer: wat is het en hoe kan je het herkennen?

Gepubliceerd op 27/06/2023
Categorie
YDG_0097_2
Foto: Doos van een reisstrijkijzer van het merk Chelmo, type Week-end, foto: ETWIE

De zomervakantie staat voor de deur. Velen onder ons, waaronder ook de ETWIE-medewerkers, vertrekken op reis. We weten niet hoe het bij jullie is, maar strijken doen wij niet op reis. En een reisstrijkijzer zit zeker niet in onze valies. Een aantal decennia terug maakte dit toestel wel deel uit van de bagage. Er zijn een aantal goeie redenen waarom je niet het strijkijzer van thuis inpakte, maar je een speciaal hiervoor ontworpen strijkijzer meenam: het reisstrijkijzer. Wat er zo speciaal aan is en hoe je een reisstrijkijzer kan onderscheiden van een huishoudelijk strijkijzer lees je hieronder.

Een korte geschiedenis van het reisstrijkijzer

De geschiedenis van het reisstrijkijzer gaat van start in de vroege 20e eeuw, toen de beschikbaarheid van elektriciteit en mogelijkheden in industriële vormgeving het mogelijk maakte om compacte en draagbare strijkijzers te creëren die geschikt waren voor op reis. Reizen werd toegankelijk voor de middenklasse en fabrikanten ontwikkelden reisaccessoires en apparaten voor mensen die zich geen kamermeisje of een hotel met was- en strijkservice konden veroorloven.

De evolutie van het reisstrijkijzer volgt in grote lijnen de geschiedenis van het huishoudelijk strijkijzer. Wil je hierover meer weten? Bekijk dan de publicaties onderaan deze pagina.

YDG_0123_2
Foto: Reisstrijkijzer dat opgewarmd wordt met metablokjes. Door het om te draaien wordt het een komfoor, foto: ETWIE

De vroegste reisstrijkijzers werden voornamelijk verwarmd met behulp van een open vlam, zoals een gasbrander of een petroleumlamp of met behulp van vaste spiritus zoals metablokjes. Deze strijkijzers waren gemaakt van gietijzer en hadden een los te koppelen handvat voor eenvoudig vervoer. Ze waren zwaar en moesten regelmatig opnieuw worden verwarmd.

Met de opkomst van elektriciteit in huishoudens verschenen in de jaren 1920 elektrische reisstrijkijzers. Deze waren voorzien van een elektrisch verwarmingselement en een thermostaat om de temperatuur te regelen. Ze waren kleiner en lichter dan hun voorgangers, waardoor ze geschikter waren voor op reis. In de jaren 1930 en 1940 werden opvouwbare reisstrijkijzers populair. De meeste merken of producenten hadden een reisstrijkijzer in hun gamma. Je ken er dus vanuit gaan dat er vraag was aangepaste strijkijzers voor op reis. Ze hadden mogelijkheden om onder andere het handvat op te vouwen, waardoor ze eenvoudig konden worden opgeborgen en meegenomen, een los te koppelen snoer en een compact ontwerp dat ze handig maakte voor reizigers. In de jaren 1960 werden stoomreisstrijkijzers geïntroduceerd, wat een revolutie betekende in het strijkproces. Ze hadden een waterreservoir dat gevuld kon worden, en de geproduceerde stoom hielp bij het efficiënt verwijderen van kreukels. Stoomreisstrijkijzers werden veel gebruikt vanwege hun verbeterde strijkprestaties. Naarmate de technologie vorderde, werden reisstrijkijzers steeds kleiner, lichter en gebruiksvriendelijker. Fabrikanten introduceerden functies zoals regelbare temperatuurinstellingen en intrekbare snoeren om het gebruiksgemak te verbeteren.

Reisstrijkijzer vs. huishoudelijk strijkijzer

Reisstrijkijzers onderscheiden zich van 'gewone' huishoudelijke strijkijzers door een aantal aanpassingen.

YDG_0147_5
Foto: Elektrisch reisstrijkijzer waarbij het handvat kan verwijderd worden, foto: ETWIE

Grootte

Voor het reizen per auto, trein, boot of later ook per vliegtuig was het van belang dat het strijkijzer kleiner en lichter was dan het toestel dat thuis gebruikt werd. Het toestel mag niet alleen niet te groot en te zwaar zijn, het moet vooral handig zijn om te verplaatsen. Dit wil zeggen dat er best geen onderdelen uitsteken, je niets kan kwijtraken of afbreken. Denk bijvoorbeeld maar aan de kabel of het handvat.

Kabels waren, zeker tot aan het midden van de vorige eeuw, niet vast aan het apparaat. Je kon een stekkerkabel op meerdere elektrische apparaten gebruiken. Je had dus maar één kabel nodig voor verschillende toestellen.

Van het handvat wil je vooral niet dat het in de weg zit of ergens blijft achter haken. Daarom werden er manieren bedacht om het handvat te laten klappen naar voor, naar achter of opzij. Of om het handvat helemaal van de strijkvoet af te nemen.

YDG_0172_4
Foto: Reisstrijkijzer waarbij je het voltage kan bepalen door het plaatsen van stekker, foto: ETWIE

Spanning en vermogen

Thuis is het een kwestie van het strijkijzer in het stopcontact te steken. Uit dat stopcontact komt elektrische spanning, uitgedrukt in volt. Die elektrische spanning, of voltage, zorgt dat het elektrische strijkijzer werkt. Thuis is deze spanning steeds hetzelfde, bij ons is dit nu 240 volt. Op reis, in binnen- of buitenland, kan dit verschillend zijn, bijvoorbeeld 110 volt. Daardoor moet het strijkijzer de mogelijkheid voorzien om te wisselen in het voltage.

Een strijkijzer heeft ook een bepaald vermogen of wattage. Hoe hoger het wattage, hoe meer elektrische energie een elektrisch apparaat of apparaat verbruikt gedurende een bepaalde periode. Net zoals met het voltage, verschilt het wattage in verschillende landen, en vroeger zelfs in verschillende regio's.

Zowel het voltage als het wattage moeten dus kunnen aangepast worden aan de gangbare spanning en vermogen van de plaats waar je je in bevindt. Hiervoor bedachten producenten verschillende mogelijkheden; schakelaars, knoppen, het anders plaatsen of draaien van de (losse) stekker in het toestel, …

Veelzijdigheid

Naast een strijkijzer vind je het misschien ook handig om op reis iets te hebben om wat babyvoeding op te verwarmen, of je haar te drogen of te krullen. Veel reisstrijkijzers combineerden daarom meerdere functies. De bodem van het strijkijzer warmt op, dus waarom zou het ook niet als warmhoudplaat of komfoor kunnen gebruiken?

YDG_0190_2
Foto: Reisstrijkijzer en haardroger in één, foto: ETWIE

Opbergen

Als je reisstrijkijzer uit verschillende onderdelen bestaat, wil je deze natuurlijk netjes samen kunnen opbergen. Reisstrijkijzers kwamen in etuis of dozen met passende illustraties van vervoersmiddelen.

YDG_0165_3
Foto: Doos van een reisstrijkijzer 'Globe', foto: ETWIE

Sfeer

Op reis gaan brengt een bepaalde sfeer met zich mee. Producenten van reisstrijkijzers speelden hier ook graag op in door de vormgeving van de toestellen, illustraties op het etui of de verpakking en de naamgeving het type.

YDG_0108_2
Foto: Doos van het reisstrijkijzer van Kalorik, type Sabena, foto: ETWIE

Dat een strijkijzer kleiner is dan een doorsnee strijkijzer wil daarom niet zeggen dat het een reisstrijkijzer is. Je bent pas zeker als je ook de spanning en het vermogen kan aanpassen. Een klein strijkijzer kan ook een speelgoedstrijkijzer zijn (dit zie je meestal aan de vormgeving of een veel te laag vermogen om te kunnen kreuken wegstrijken).

Veel reis- en strijkplezier!

Dit artikel kwam tot stand tijdens de inventarisatie van een privéverzameling strijkijzers. De verzamelaarster heeft een grote verzameling strijkijzers, waaronder ook een groot aantal reisstrijkijzers. Op basis van haar verzameling kunnen we dit artikel schrijven én illustreren met een aantal voor zichzelf sprekende voorbeelden. Wil je meer weten over strijkijzers? Neem een kijkje in onze kennisbank.

Hieronder vind je nog een aantal boeiende voorbeelden van reisstrijkijzers. Let op de manier waarop handvat en andere onderdelen opgeborgen wordt, de manier van het wisselen van de spanning en vermogen en de vormgeving.

YDG_0079_2
Foto: Elektrisch reisstrijkijzer met alle onderdelen in het originele etui, foto: ETWIE
YDG_0082_9
Foto: Handleiding van een reisstrijkijzer van het merk AEG. Er is te zien hoe het strijkijzer ook kan dienen als komfoor en het handvat kan verwijderd worden, foto: ETWIE
YDG_0085_1
Foto: Elektrisch reisstrijkijzer. Alle onderdelen kunnen in de zwarte kunststoffen etui opgeborgen worden, foto: ETWIE
YDG_0095_4
Foto: Elektrisch reisstrijkijzer. De kabel en stekker kunnen in het strijkijzer zelf opgeborgen worden, foto: ETWIE
YDG_0101_4
Foto: Reisstrijkijzer waarbij het handvat om de strijkvoet opgeborgen kan worden, foto: ETWIE
YDG_0129_4
Foto: Elektrisch reisstrijkijzer en krultang in originele etui, foto: ETWIE
YDG_0145_2
Foto: Stoomreisstrijkijzer waarbij het handvat om de strijkvoet kan worden geborgen, foto: ETWIE
YDG_0138_3
Foto: Etui van een reisstrijkijzer van het merk Calor, foto: ETWIE
YDG_0112_2
Foto: Elektrisch reisstrijkijzer met etui, foto: ETWIE
YDG_0117_2
Foto: Reisstrijkijzer met etui, foto: ETWIE
YDG_0084_3
Foto: Reisstrijkijzer waarbij het handvat opzij kan klappen, foto: ETWIE
Titel Auteur Jaar
Beknopte geschiedenis van het strijkijzer s.n. 2022 Bekijk de publicatie
Strijken streek gestreken G.J. DEN BESTEN 1983 Bekijk de publicatie
Wassen en strijken Johan DAVID 1988 Bekijk de publicatie