Mensen, machines en een maakwerking
- verhaal
Portret van Suzanne Hendrikse.
Vakmanschap doorgeven, machines draaiende houden, restauratieprojecten realiseren of kennis verzamelen: het zijn allemaal essentiële schakels om ons industrieel erfgoed levend te houden. In het Vlaamse erfgoedveld zet een brede waaier aan mensen zich dagelijks in om dat erfgoed te bewaren, te herstellen en toegankelijk te maken voor een ruim publiek.
Naar aanleiding van de Big Stuff-conferentie (2025) vroegen we Bart Vanacker – journalist met een groot hart voor industrieel erfgoed – om op bezoek te gaan bij de organisaties die ons tijdens de conferentie-excursies zouden ontvangen. Het resultaat: rake en persoonlijke portretten, die we graag met jullie delen.
Veel lees- en ontdekplezier!
Coördinator maakwerking
Sinds december 2024 is Suzanne Hendrikse coördinator maakwerking en vrijwilligersbeleid in het Industriemuseum in Gent. Vanuit haar achtergrond als industrieel ontwerper ziet ze het als haar taak om bruggen te slaan tussen collectiebeheer, publiekswerking en de creatieve praktijk van makers. ‘Mijn rol is om verbindingen te zien tussen wat mensen willen leren en ontwikkelen, en wat wij als museum kunnen bieden. Dat kan gaan van een workshop handweven tot een residentie van een kunstenaar die met een historische drukpers aan de slag wil gaan.’
'Niet elke machine kan of moet draaien'
Kennis levend houden
Die aanpak betekent keuzes maken. Niet elke machine kan of moet draaien. ‘We hebben criteria opgesteld, zoals de erfgoedwaarde van een machine, de relevantie voor het creatieve maakproces, de inclusie en participatie. Hoe hoger een machine scoort op die criteria, hoe meer we investeren in activatie. Maar dan nog blijven de middelen beperkt. We kunnen niet onze hele collectie machines weer activeren, dus moeten we keuzes maken. Deze criteria helpen daarbij.’
Kennis doorgeven is cruciaal. Zo werkte Hendrikse samen met collectiebeheerders onlangs een handleiding uit om met een oude naaimachine te werken: ‘We hebben eerst alle stappen zelf overlopen, gefilmd, opgeschreven en getest. Zo konden we die instructies doorgeven aan vrijwilligers. Het principe is dat we machines eerst zelf onder de knie moeten hebben voor we anderen ermee laten werken.’ Makkelijker gezegd dan gedaan. Veel kennis zit bij een generatie die steeds ouder wordt. ‘Als we niets doen, sterft die kennis uit. Daarom moeten we documenteren, filmen en vooral: mensen blijven opleiden en betrekken.’
Een kwetsbare dynamiek
De ploeg vrijwilligers die Hendrikse leidt, telt nu 50 mensen. ‘We zijn heel gelukkig met het huidige team, maar we beseffen ook hoe kwetsbaar we zijn door vrijwilligers in te schakelen. Zo’n groep is namelijk geen statisch gegeven. Je moet constant nieuwe vrijwilligers zoeken, bijhouden welke kennis bij wie zit en nagaan of er een back-up is.’
Werkende machines zijn niet alleen een troef voor de maatwerking waarbij je verbinding zoekt tussen het collectiebeheer en de publiekswerking. Machines die draaien, wekken ook verbazing en verwondering bij jonge bezoekers. ‘De geur, het geluid, de beweging blijven de bezoekers veel beter bij dan een statisch object. Als je alle machines stilzet, mis je een heel belangrijk aspect van het doorgeven van kennis.’
Themanetwerken
-
Themanetwerk textielerfgoed
Lees meer