VOLZET - Bedrijfs(erfgoed)bezoek aan Pauwels Transformers

Op 21 november organiseert ETWIE samen met VVIA een bezoek aan Pauwels Transformers in Mechelen van 13u30 tot ca. 15u30. De omvang van de groep is beperkt, dus tijdig inschrijven is aangewezen. Deelname is gratis, zorg wel voor eigen vervoer. Deelnemers zullen per mail nog gecontacteerd worden, waar mogelijk en naargelang routes en beschikbaarheid van zitplaatsen tracht ETWIE een carpool te regelen voor geïnteresseerden.

Wat?

Geen blitse autobots (hehe), maar wel industriële transformatoren: essentiële schakels in het hele elektriciteitsgebeuren. Ze komen in alle mogelijke formaten voor, van de kleine adapterblokjes die je thuis in je stekker stopt om iets van stroom te voorzien tot die zoemende blok in je magnetron, de nog grotere transformatoren in de elektriciteitscabines (soms erg aandoenlijk onroerend erfgoed) en de grote vermogenstransformators die je bij onderstations aantreft. Allemaal spelen die een rol in het brengen en bruikbaar maken van de stroom van elektriciteitsproducenten allerhande, via het wijdvertakte elektriciteitsnet, tot bij de gebruiker (particulier, bedrijf of installatie).

We laten de kleine toepassingen even buiten beschouwing, bij Pauwels gaat het om transformatoren die in eenheden van een paar ton gemeten worden. De grote jongens dus. Gesticht in 1947 raakt het bedrijf in 2020 in moeilijkheden, om een jaar later uit de as te herrijzen, gedragen door een groep voormalige medewerkers die er opnieuw een lap op geven. De meesten waren reeds elders aan de slag, maar verkozen terug te keren naar hun “roots” en enkelen keerden daarvoor zelfs uit hun pensioen terug. Het nieuwe 'Pauwels Transformers' bouwt nu verder op de fundamenten die het bedrijf zo'n sterke reputatie gaven. De orderboekjes staan ondertussen vol, het gonst opnieuw van de bedrijvigheid en de onderneming probeert in sneltempo een nieuwe generatie techniekers op de werkvloer op te leiden nu ze nog volop uit de ervaring van de oude garde kunnen putten.

Het bezoek aan Pauwels Transformers wordt sowieso bijzonder. We zullen er mogen proeven van de betrokkenheid van de medewerkers voor het hele Pauwels-verhaal (en geloof me vrij, ze zijn gepassioneerd) en binnenlopen in de gebouwen waar de expansie van Pauwels vanaf 1958 gebeurde. Daarbij krijgen we inzicht in hoe zo'n transformatoren gemaakt werden en worden en we kunnen er de nieuwste transformatoren in opbouw zien. Heerlijk gewoon!

Praktisch

• Gelieve in te schrijven via onderstaand formulier

• Bezoekers zullen persoonlijke bescherming moeten dragen. Deze zullen in de mate van het mogelijke voorzien worden Als je hier zelf over beschikt, dan is het aangewezen dit mee te brengen. Laat in dat geval via het formulier weten of u uitrusting nodig hebt of zelf meebrengt. Benodigdheden: bril, helm en veiligheidschoenen.

• Plaats van afspraak: Antwerpsesteenweg 167, 2800 Mechelen

• Ontvangst en start van het bezoek om 13u30. Deelnemers worden bijgevolg stipt om 13u15 ter plaatse verwacht zodat de timing mooi gevolgd kan worden.

Context 1: Transformatoren

Transformatoren worden gebruikt om wisselspanning te verhogen of te verlagen. Je mag nog zoveel elektriciteit opwekken, zonder transformator kan je deze niet efficient ver transporteren en bruikbaar maken. Er zijn enorm veel verschillende soorten transformatoren, veel meer dan je zou denken. Het komt er eenvoudigweg op neer dat transformatoren overal gebruikt worden en je er dagelijks meermaals mee in contact komt. Van de kleine transformatoren op de printplaat in je computer tot de transformator in wat we meestal verbasterd 'adapters' noemen. De wat grotere transformatoren kan je terugvinden in je magnetron, oudere lasapparaten en tal van machines op driefasig 400 Volt. Een flink pak zwaarder zijn de distributietransformatoren die bedrijven en woongebieden bedienen vanuit elektriciteitscabines (nu vrij steriele structuren, vroeger soms bijzonder sierlijke constructies ).

En dan komen we bij de echt grote jongens, de vermogenstransformatoren die de essentiële schakel zijn in het hoogspanningsnet om energie van de elektriciteitscentrales op het net te krijgen. Daarlangs wordt het over het land verdeeld, waarna het dan op verschillende plekken weer afgetapt kan worden en omgevormd naar een lagere spanning. Via fijner vertakte netten wordt het vervolgens tot aan uw elektriciteitsmeter gebracht. Het zijn deze laatste twee waar Pauwels voor gekend is.

Context 2: Pauwels in een notendop

België had al vroeg enkele transformatorproducenten, waarvan lange tijd ACEC op de Belgische markt alomtegenwoordig was. In 1947 start in Mechelen ECP (Electrische Constructie Pauwels) met de bouw van transformatoren en condensatoren. Emmanuel Pauwels anticipeerde dat de heropbouw van de vernielde gebouwen en infrastructuur in België een brede doorbraak van elektriciteit met zich mee zou brengen. En om die elektriciteit overal te brengen zouden véél transformatoren nodig. Met ECP was hij een kleine David die, geconfronteerd met de nabije concurrenten en daarboven nog de Goliath die ACEC was in België, zich meteen ook een exportgerichte blik moest aanmeten om zijn producten aan de man te brengen. Avontuurlijk, maar succesvol. Het bedrijf wist zijn plaats internationaal te veroveren, met uitbreidingen van de productielocaties naar bijvoorbeeld Ierland, USA, Canada, Saudi-Arabië, Indonesië, Hongarije, etc.

Met een reputatie voor kwaliteit en service ging het Pauwels voor de wind. De opvolging van Vic Pauwels stuwde het bedrijf verder. Gestaag wint Pauwels ook in België terrein, tot het in 1986 zelfs de hele transformatorentak van ACEC overnam (met o.a. de grote vestiging in Gent, nu 'Dok Noord' en de Service afdeling in Charleroi). Daarmee werd Pauwels dé enige bouwer van industriële transformatoren in België.

In 2005 werd Pauwels overgenomen door het Indische CG en vier jaar later veranderde de naam naar CG Power Systems. In 2020 ging het bedrijf failliet. In 2021 zetten meerdere voormalig medewerkers, getrokken door Koen van Peteghem (CEO) de schouders onder een project om de transformatorenbouw terug te activeren. Een nieuwe 'Pauwels Transformators' werd opgericht, om in de vroegere gebouwen in Mechelen, weer aan de slag te gaan. Met goedkeuring van de familie Pauwels werd de naam 'Pauwels Transformers' terug van onder het stof gehaald. De reputatie leeft immers nog steeds internationaal, het plaatje en logo van Pauwels prijkt op tienduizenden transformatoren.

Verschillende oud-medewerkers die reeds elders aan de slag waren of ondertussen op pensioen, stoften hun plunje af en keerden terug om hun knowhow ter beschikking te stellen bij de heropstart. De mensen met ervaring in transformatorenbouw lopen immers niet dik bezaaid. Het bedrijf werkt hard om nieuwe technici aan te trekken om die kennis en ervaring door te geven. Interviews met het bedrijf en gesprekken met medewerkers leert ons alvast dat voor velen van hen een stevige appreciatie en zelfs passie voor het Pauwels-verhaal leeft, vroeger en nu. Dat soort betrokkenheid met een bedrijf is de dag van vandaag uitzonderlijk geworden. En dus des te bijzonder.

Twee jaar later gaat het Pauwels Transformers voor de wind. De orderboeken zijn gevuld. Het nieuwe Pauwels kan - een beetje zoals bij het begin - meeliften op een sterk groeiende vraag naar transformatoren. Er zijn er steeds meer nodig om de energietransitie mogelijk te maken en de vele decentrale productielocaties (denk maar aan wind en zon) met het net te verbinden. De behoefte wordt verder opgeschaald door de regelgeving dat de elektrisch auto’s het straatbeeld moeten gaan overheersen (= laadpalen alom) en dat tegen 2025 alle transformatoren met PCB-houdende oliën vervangen moeten zijn. De grote datacenters die her en der neergepoot worden hebben ook transformatoren nodig en met de AI-revolutie slurpen deze centers alleen maar meer energie. Het groeiend besef binnen Europa dat strategisch belangrijke eigen maakindustrie best waardevol kan zijn is ook niet onbelangrijk. Dat één van de grootste transformatorenfabrieken op het Europese continent in Oekraïne staat en uit recente conflicten blijkt dat net de vele onderstations vol met transformatoren tactische doelwitten zijn geworden, speelt daar vast een rol in.