Mode en kant, een Brusselse double bill
- verhaal
Van vilten hoeden en kanten ondergoed tot spinnewielen en naaimachines: textielerfgoed bestaat werkelijk in alle soorten en maten. En dus ziet iedere textielcollectie uit Vlaanderen er anders uit en moet ze op een andere manier geconserveerd en getoond worden. Die variatie aan kennis en collecties brachten we in 2020 samen in onze uitgebreide textielveldtekening, Van Naaldje tot Draadje.
En intussen? Wel, regelmatig kloppen we aan bij een ander textielmuseum uit die veldtekening en stellen we de vraag: waar zijn jullie de dag van vandaag mee bezig?
Vandaag is het de beurt aan het Mode & Kant Museum in Brussel, dat een tweeledige collectie beheert. Catherine Gaulthier, curator van de kantcollectie, stond ons te woord.
De collectie vandaag
De collectie van het Mode & Kant Museum bestond oorspronkelijk uit Brusselse kant als kledingaccessoire. Om het kant in zijn oorspronkelijke gebruikscontext te tonen, werd de verzameling later aangevuld met historische kledingstukken. Zo groeiden geleidelijk twee deelcollecties: een kantcollectie en een collectie historische kleding.
Sinds 2017 richt het aankoopbeleid zich ook op hedendaagse westerse mode, met bijzondere aandacht voor Belgische creaties uit Brussel en Wallonië. Vandaag bewaart het museum bijna 20.000 kantstukken en een vergelijkbaar aantal historische en hedendaagse kledingstukken en accessoires, daterend van de 16de eeuw tot vandaag.
Verzamelbeleid: wat wel?
Het verzamelbeleid steunt momenteel op drie pijlers: kant, historische kleding en hedendaagse mode. Het museum verzamelt uitsluitend westerse burgerkleding en accessoires, voornamelijk tassen, schoenen, waaiers en hoeden. Daarbij gaat bijzondere aandacht naar kleding die in Brussel werd ontworpen of geproduceerd en naar ontwerpers uit de Federatie Wallonië-Brussel.
Voor de kantcollectie ligt de focus op Brusselse kant. Het museum verwerft zowel uitzonderlijke handgemaakte kantstukken als, sinds enkele jaren, modeobjecten waarin mechanische kant is verwerkt. Daarnaast verzamelt het ook hedendaagse kunstwerken in kant.
Naast objecten verzamelt het Mode & Kant Museum ook archieven, bibliotheekcollecties, documentatie, audiovisuele bronnen en stalenboeken uit de periode van de 16de eeuw tot heden. Gereedschappen voor naald- en kantwerk worden actief verzameld. In de collectie bevinden zich eveneens werktuigen die verband houden met garenproductie, breien, haken en textielveredeling.
Nieuwe aanwinsten komen voornamelijk binnen via schenkingen, aankopen op openbare veilingen en rechtstreekse aankopen bij particulieren.
En wat niet (meer)?
Het museum verzamelt actief sport-, vrijetijds-, regen- en buitenkleding, nacht- en badkleding, ondergoed, ceremoniële kleding, mode- en avondkleding, kostuums, accessoires en schoeisel. Andere vormen van textielerfgoed zijn nog wel aanwezig in de collectie, maar worden niet langer actief verzameld. Gordijnen, wandbekleding en religieus interieurtextiel komen in aanmerking voor herbestemming.
Hoewel het museum ook liturgische gewaden, toneelkostuums en uniformen bewaart, maken deze geen deel uit van de kerncollectie en worden ze niet langer actief verworven.
Het museum is bovendien niet gespecialiseerd in de conservatie van complexe of technisch veeleisende materialen zoals moderne materialen vanaf de 20e eeuw waarvan de synthetische samenstelling specifieke expertise vereist. Voorlopig beschikt het museum nier over de nodige uitrusting om meer complexe materialen zoals bont, leer, kunstzijde, plastic, enz. duurzaam te bewaren.
Het belang van tijdelijke tentoonsellingen
Omdat textiel erg kwetsbaar is, kunnen de stukken niet permanent worden tentoongesteld. Daarom presenteert het museum zijn collecties voornamelijk via tijdelijke tentoonstellingen in het Triplex.
Tot 10 oktober 2026 loopt de tentoonstelling Simplicities. Deze expo overspant meer dan twee eeuwen modegeschiedenis en belicht momenten waarop kleding evolueerde naar eenvoud, functionaliteit en natuurlijkheid. Hoewel mode vaak wordt geassocieerd met luxe, pracht, praal en vernieuwing, toont deze tentoonstelling hoe mode ook een weerspiegeling is van bredere culturele en maatschappelijke ontwikkelingen. Het is een thema dat tot op vandaag relatief weinig onderzocht werd.
Om ook het kantwerk goed te conserveren, wisselt het museum om de twee jaar de tentoongestelde stukken in de Kantkamer. Na laken en wandtapijt was kant een van de belangrijkste producten van de Brusselse luxetextielindustrie. Eeuwenlang sierde het de kleding van Europese vorstenhuizen en aristocratische kringen. De Kantkamer brengt dit fascinerende verhaal tot leven en zet de kenmerken van de beroemde Brusselse kant, wereldwijd geroemd om haar elegantie en uitzonderlijke finesse, in de kijker.
Meer weten over de collectie van het Mode & Kant Museum Brussel?
Neem dan contact op met conservator Caroline Esgain (caroline.esgain@brucity.be) of neem een kijkje op de website.
Foto: tentoonstelling 40+ years of STIJL © detiffe.com
Themanetwerken
-
Themanetwerk textielerfgoed
Lees meer