contact
MyEtwie
In de kijker

TWIE Portret: Gerard Segers

Gepubliceerd op 28/03/2022
Categorie
20220304_ETWIE_Collectie Gerard Segers (c) Martin Corlazzoli (40)
Foto: Gerard Segers, verzamelaar © Martin Corlazzoli

Collecties met waardevolle kunstvoorwerpen of zeldzaam erfgoed worden niet uitsluitend in musea bewaard. Vaak bevinden zich achter vele gewone gevels ook bijzondere collecties van privéverzamelaars. Collega Sanne doorkruist regelmatig de Vlaamse velden om met deze verzamelaars kennis te maken. Zo probeert ETWIE mee in kaart te brengen welk erfgoed wordt verzameld, hoe uniek die stukken zijn, hoe ze worden bewaard en hoe we de toekomst van privécollecties kunnen verzekeren. Op vrijdag 4 maart tuf ik onder de eerste zonnestralen van het jaar richting Maaseik, waar verzamelaar Gerard Segers me opwacht. Hij verzamelt scheerapparaten, laat Sanne weten. Welk verhaal valt daarover in godsnaam te vertellen, vraag ik me heimelijk nog af. Maar van zodra de voordeur openzwaait, valt alle twijfel meteen weg.

Ik maak er kennis met de twee warmste mensen van het land, zo lijkt het. Dat Limburggevoel en die gastvrijheid… Daar is toch iets van aan, hoor! Dat Gerard meer is dan louter verzamelaar van scheerapparaten, voel je meteen. Je ziet het aan de scheerapparatenkunst die de muren siert en de zelfgemaakte halsketting voor z’n vrouw. We schuiven aan tafel. De vragen voor het interview heeft Gerard zorgvuldig voorbereid. Dat geeft ons de ruimte om uit te wijden, en samen meteen in de collectie te duiken. Voortaan bekijk ik scheerapparaten door een compleet andere bril, een bril vol verwondering.

Algauw gaat Gerard aan het vertellen. Wat een begeesterende man!

20220304_ETWIE_Collectie Gerard Segers (c) Martin Corlazzoli (27)
Foto: Gerard vertelt honderduit over z'n collectie. © Martin Corlazzoli

“Ik ben Gerard Segers, geboren in Kinrooi op 17 oktober in 1944. De oorlog liep toen net ten einde en soldaten van het bevrijdingsleger hadden onze zolderruimte ingenomen. Wij waren thuis met zeven broers en één zus. Kinrooi was een dorp met veel groen zoals houtkanten, bosjes, struwelen en ook landbouw. Na schooltijd en in vakantieperiodes speelden we vaak in de bossen dicht bij huis. Wij hielden ons bezig met hutten bouwen, putten graven, moestuinieren… Een zorgeloos leventje.

Toen ik zeven jaar was, zat ik samen met twee van mijn broers een jaar lang in de kinderkolonie in Rekem, een belangrijk moment in mijn leven. We gingen slechts één of twee keer per jaar naar huis, dat was geen leuke tijd voor ons… We gingen nauwelijks naar school. Wandelen en buiten in het zand spelen, dat was onze enige bezigheid, ver weg van onze ouders. Eens terug in de lagere school, bemerkte ik de grote achterstand die ik opgelopen had. Lezen, schrijven en rekenen kon ik nauwelijks; ik had de basis gemist. Dat heb ik de rest van mijn leven meegedragen. Die schoolachterstand probeerde ik te compenseren door kleine speeltjes in elkaar te knutselen met hout, touwtjes, nagels, blokjes hout, klei, mergel…"

20220304_ETWIE_Collectie Gerard Segers (c) Martin Corlazzoli (12)
Foto: Gerard tinkert erop los met oude scheerapparaten en creëert zo kleine kunstwerkjes. © Martin Corlazzoli
20220304_ETWIE_Collectie Gerard Segers (c) Martin Corlazzoli (54)
Foto: Zo zien we ook de binnenkant van het scheerapparaat op kunstzinnige wijze. © Martin Corlazzoli
20220304_ETWIE_Collectie Gerard Segers (c) Martin Corlazzoli (17)
Foto: Kleine tafereeltjes gemaakt met onderdelen van scheerapparaten. Het mes vs. het elektrische toestel. © Martin Corlazzoli

"Na de lagere school trok ik naar het College Heilig Kruis in Maaseik. Daar wist geschiedenisleraar Willem Sangers mijn interesse voor het vak aan te wakkeren. En in Geistingen was er een douanier/hobbyarcheoloog die gebruiksvoorwerpen uit de prehistorie en het verleden verzamelde. Op een dag mocht ik op bezoek, en toen ik de verzamelkamer binnentrad, viel mijn mond open van verbazing: kasten, wanden, plafond… álles hing en stond vol met oude spullen. Ik was één en al oor. Vanaf dan – op dertienjarige leeftijd – begon ik samen met broer Rik landbouwalaam te verzamelen afkomstig van zolders van oude boerderijen in de omgeving van Kinrooi. We sprokkelden vlasbewerkingstuigen, klompenmakersgerief, vlechtwerk, keukengerief in keramiek en nog veel meer bijeen. Op zolder hadden we al snel een klein museum opgebouwd. Op vrije dagen en in vakantieperiodes ging ik op zoek naar archeologische voorwerpen uit de prehistorie op de hoger gelegen akkers in de omgeving van Kinrooi. Zo heb ik gedurende acht jaar een grote collectie vuurstenen werktuigen zoals bijlen, speer- en pijlpunten en messen opgebouwd. Die collectie is uiteindelijk naar het regionaal museum Museactron in Maaseik overgebracht. De collectie rond landbouwwerktuigen en ambachtelijk materieel is naar een andere verzamelaar gegaan.”

En na je schooltijd?

“Na mijn vierde jaar in de humaniora was ik doodop. Ik had veel moeite met studeren en wilde weg uit de school. Ik zag een advertentie voor de academie in Hasselt, dáár wilde ik heen! Ik mocht oorspronkelijk niet van mijn vader, want “met die baarden en drank en drugs…” Uiteindelijk kreeg ik toch mijn zin en behaalde mijn diploma aan de PXL in Hasselt, met als specialiteit keramiek. Jan Heylen en Carmen Dionyse waren mijn praktijkleraren. De lerarenopleiding – toen nog D-cursus – deed ik er nog bovenop, en dan heb ik ook nog een jaar legerdienst gedaan. Mijn loopbaan in het onderwijs begon dan in 1971.

Kleine anekdote: ik solliciteerde eigenlijk oorspronkelijk voor een job als tekenleraar aan een college aan de Maaskant. Toen ik bij de directeur op gesprek ging, leek alles in kannen en kruiken. Ik mocht starten als tekenleraar, kreeg een voltijds uurrooster toebedeeld en de handen werden geschud. Hij had echter één enkele voorwaarde: mijn baard moest eraf. Zijn verzoek kwam als een donderslag bij heldere hemel, ik stond perplex. De leerkracht die net voor mij les had gegeven op de school, had namelijk een gigantische baard. Maar als de leerkracht een baard draagt, dan gaan de jongens op school dat ook willen en dat kon niet zijn… Achter de directeur, een priester, pronkte het kruisbeeld van Christus aan de wand. Met baard. Ik durfde toen niet te reageren, maar heb uiteindelijk bedankt voor de job en gekozen voor de baard. En met die baard werd ik leraar tekenen en schilderen aan de academie van Maasmechelen.”

20220304_ETWIE_Collectie Gerard Segers (c) Martin Corlazzoli (61)
Foto: De ontwerpschriftjes van Gerard Segers © Martin Corlazzoli
20220304_ETWIE_Collectie Gerard Segers (c) Martin Corlazzoli (59)
Foto: De vele ontwerpen van Gerard Segers © Martin Corlazzoli

Was dat je grote droom?

“Eigenlijk wilde ik liever ontwerper worden, van meubelen of wat dan ook. Ik heb schriftjes volgetekend met ontwerpen. Het kriebelde om creatief bezig te zijn, maar in die tijd waren Limburgse bedrijven niet op zoek naar ontwerpers. Design was toen nog niet belangrijk, de baas maakte zelf wel wat ontwerpen. Pas veel later groeide het besef dat een ontwerp ook van belang is. Ik las daarover een boeiend artikel in De Morgen, op 4 mei 2019. Het artikel verscheen naar aanleiding van een nieuwe documentaire rond Dieter Rams, de Duitse ontwerper van Braun en andere grote merken. Op 86-jarige leeftijd kijkt Rams er kritisch terug op zijn werk. Mocht hij opnieuw mogen beginnen, zou hij geen designer geworden zijn, zegt hij. Er zijn te veel overbodige spullen in de wereld, wat nefast is voor milieu en klimaat, dus er is nood aan duurzaamheid en ecologisch bewustzijn. ‘Weniger, aber besser’ blijkt zijn mantra. ‘Het tijdperk van hersenloos design voor hersenloze consumptie is voorbij’, voegt hij er nog aan toe. Daar kan ik mij volledig in vinden.

Ik heb me ook altijd bekommerd om recyclage en hergebruik van materialen. Toen ik les gaf in de academie, was het vaak wachten op de nodige budgetten om materialen te kunnen aankopen. Tegelijkertijd hadden veel bedrijven containers vol papier, hout en ander productieafval. Papier waarmee stenen hier in de buurt werden ingepakt, hebben we jarenlang gebruikt bij het modeltekenen. En ook hout is waardevol voor academies om te beschilderen, te timmeren… Mijn eigen creaties zijn gemaakt van keramiek, maar ik maak ook kunstwerkjes van scheerapparaten en hun onderdelen, zelfs het hout van onze gesneuvelde buxusplanten vormde ik om tot juwelen. Ik ben altijd een knutselaar geweest. Het was ook mijn droom om daar iets mee te doen. Ik heb echter de handen en de ogen, maar niet de commerciële feeling om er iets mee te beginnen. Ik ben wel trots dat ik mijn creativiteit toch op velerlei manieren heb kunnen uiten.”

20220304_ETWIE_Collectie Gerard Segers (c) Martin Corlazzoli (1)
Foto: Gerard creëert ook kunst met scheerapparaten, zoals deze driehoek in de inkomhal. © Martin Corlazzoli
20220304_ETWIE_Collectie Gerard Segers (c) Martin Corlazzoli (3)
Foto: Kunstwerk gemaakt van een een scheerapparaat. Je spot het begin en het einde van het apparaat. © Martin Corlazzoli
20220304_ETWIE_Collectie Gerard Segers (c) Martin Corlazzoli (42)
Foto: Het scheerapparaat ontmanteld en ingekaderd © Martin Corlazzoli

Intussen is het woord gevallen: scheerapparaten. Je hebt intussen een fikse verzameling. Hoe ben je in die hobby gerold?

“Ze zeggen wel eens dat kinderen die een traumatische gebeurtenis uit hun jeugd meedragen later met verzamelwoede te maken krijgen. Misschien was mijn tijd in de kinderkolonie wel de oorzaak van alles, maar dat is slechts giswerk.

In het begin van de jaren 1970 bezocht ik regelmatig rommelmarkten, antiekmarkten of verzamelbeurzen. Mijn interesse ging toen vooral uit naar oude radio’s, stofzuigers, stoelen en lampen omwille van hun bijzondere design. Daar mijn collectie meer en meer ruimte in beslag nam, heb ik de grotere stukken gaandeweg van de hand gedaan. Rond 1990 was ik op zoek naar een nieuw verzamelobject, en dat kwam ik toevallig op een antiekmarkt tegen: een elektrisch scheerapparaat in een mooi doosje met een knappe vormgeving. Het was niet te groot en gemakkelijk om op te bergen. Sindsdien ben ik mijn collectie langzaamaan beginnen opbouwen. In het begin verzamelde ik vooral scheerapparaten van Philips, Braun, Calor, Robot… allemaal Europese merken. Op verzamelbeurzen in Utrecht of Eindhoven kon ik al eens een Amerikaans exemplaar op de kop tikken – toch vaak voorlopers op vlak van techniek. Met de opkomst van het internet werd het steeds eenvoudiger om ook internationaal aankopen te doen. Het aanbod aan oude scheerapparaten was op de Amerikaanse markt overigens best groot, en toen waren verzend- en importkosten of de aankoop zelf nog betaalbaar. Dat veranderde in de loop der jaren.”

20220304_ETWIE_Collectie Gerard Segers (c) Martin Corlazzoli (8)
Foto: Braun, één van de vele merken die Gerard Segers verzamelt © Martin Corlazzoli
20220304_ETWIE_Collectie Gerard Segers (c) Martin Corlazzoli (18)
Foto: Scheerset van Braun © Martin Corlazzoli

Wat is jouw lievelingsexemplaar uit de collectie?

“De eerste Schick-toestellen uit mijn collectie, vind ik misschien wel de bijzonderste. En ik koester ook mijn schetsboekjes met ontwerpen. Maar het is moeilijk om te kiezen, want veel scheerapparaten zijn uniek. Eén scheerapparaat staat nog hoog op mijn verlanglijstje. Ik las er iets over in een artikel over een andere verzamelaar uit Hattingen in Duitsland. Het gaat om een scheerapparaat van UNIC dat op waterkracht zou werken, via een waterturbine die gewoon wordt aangesloten op de kraan. Zo’n stuk zag ik nog niet, en er valt ook heel erg weinig over terug te vinden. Maar ik zou het wel graag aan mijn collectie toevoegen.”

20220304_ETWIE_Collectie Gerard Segers (c) Martin Corlazzoli (46)
Foto: De collectie van Gerard Segers zit net gelabeld opgeborgen in de verzamelkamer. © Martin Corlazzoli

Zijn scheerapparaten het enige wat je verzamelt?

“Ik heb ook nog een reeks koffiezetapparaten, een 40-tal, en ook strijkijzers. Een deel daarvan is intussen in de collectie van het Industriemuseum opgenomen. Als ik nadenk over het voortbestaan van mijn collectie, dan hoop ik dat mijn verzameling compleet mag blijven en ergens een plek krijgt op een interessante plaats, in een museum bijvoorbeeld, waar alles met zorg bewaard wordt en het publiek de stukken ook kan bewonderen.”

20220304_ETWIE_Collectie Gerard Segers (c) Martin Corlazzoli (53)
Foto: Gerard bezit ook enkele niet-elektrische scheermessen. © Martin Corlazzoli
20220304_ETWIE_Collectie Gerard Segers (c) Martin Corlazzoli (34)
Foto: Scheerapparaten van het merk Raselet uit de collectie van Gerard Segers © Martin Corlazzoli
20220304_ETWIE_Collectie Gerard Segers (c) Martin Corlazzoli (47)
Foto: Gerard heeft ook heel wat wisselstukken van scheerapparaten. © Martin Corlazzoli

Stel je je verzameling, of een deel ervan, nu al tentoon voor een groter publiek?

“Dat vind ik in ieder geval heel fijn. Ik lanceerde al enkele kleinschalige projecten in Maaseik en in Eelen, maar wat daar getoond werd, was slechts een fractie van wat ik heb. Ik sprak ooit het Modemuseum in Hasselt aan, omdat baarden en verzorging toch ook ergens binnen het thema mode passen, maar de voormalige directie heeft nooit op mijn voorstel gereageerd. Dat was wel een teleurstelling. Dus voorlopig wordt mijn collectie niet veel getoond. Ik heb ook wel wat apparaten waar ik nauwelijks iets over weet.”

Bij het bezichtigen van de collectie, laat Gerard ons mee snuisteren in dozen vol scheerapparaten. We ontdekken apparaten met vliegwielaandrijving, apparaten die de baard weg schroeien in plaats van scheren, apparaten in bijzondere etuis en apparaten in alle vormen en groottes. Het is fijn om Gerard te horen vertellen en te zien demonstreren. We vallen van de ene verbazing in de andere. Wist je bijvoorbeeld dat het Italiaanse Ducati – van de motorfietsen, jawel – ook scheerapparaten heeft uitgebracht? En dat je vroeger een scheerapparaat kon uitproberen in de winkel, net zoals je ooit in de Fnac naar plaatjes kon luisteren alvorens ze aan te kopen? We kunnen het ons amper voorstellen.

20220304_ETWIE_Collectie Gerard Segers (c) Martin Corlazzoli (19)
Foto: Dit apparaat van Philips werd in de winkel uitgestald als proefkit. Zo kon je het scheerapparaat vóór aankoop uitproberen. © Martin Corlazzoli

Hoe Gerards omgeving met de verzameling omgaat? “Mijn vrouw laat me vrij in mijn hobby. Soms zijn er momenten waarop ik iets teveel budget besteed aan het verzamelen, dan word ik wel eens tot de orde geroepen…”, lacht Gerard. “Ach, ik heb zo’n lieve man, ik kan moeilijk weigeren hoor”, treedt echtgenote Eliane meteen bij. We schuiven nogmaals aan tafel. Deze keer voor een heerlijk stuk taart. Wat een hartelijk bezoek.

Ik kan me bij het huiswaarts keren niet van het gevoel ontdoen dat de collectie scheerapparaten van Gerard meer aandacht verdient dan ze nu krijgt, netjes opgeborgen in z’n hobbykamer. Waarom geen expo rond dit thema? Waarom niet even in de collectie duiken en de vele stukken voorzien van de nodige achtergrondinformatie? Waarom geen toffe workshops organiseren, waarbij de allerkleinsten de onderdelen van scheerapparaten verwerken in kunstwerkjes, net zoals Gerard het ook zelf deed? Hopelijk brengt dit verhaal de oude scheerapparaten alweer een stapje dichter bij het publiek. Want ze maken net als vele andere gebruiksvoorwerpen volwaardig deel uit van onze geschiedenis.

En Gerard? Die draagt nog steeds een baard.

(Hannelore)

20220304_ETWIE_Collectie Gerard Segers (c) Martin Corlazzoli (44)
Foto: Gerard Segers © Martin Corlazzoli
20220304_ETWIE_Collectie Gerard Segers (c) Martin Corlazzoli (10)
Foto: Gerard Segers © Martin Corlazzoli
20220304_ETWIE_Collectie Gerard Segers (c) Martin Corlazzoli (38)
Foto: Gerard Segers © Martin Corlazzoli

Verwante gemeentes

Google Maps laden ...