Verslag Studiedag Lerend Netwerk Co-waarderen: gelijkwaardig het gesprek voeren
- Verslag
Sinds ETWIE in 2018 het pilootproject 'waardering van brandweererfgoed in Vlaanderen' uitvoerde, is waarderen niet meer weg te denken uit onze organisatie. Want het is niet gebleven bij die ene waardering. Ondertussen waarderen we vlot deelcollecties textielerfgoed, nemen we diverse medische collecties onder de loep, buigen we ons over een collectie van het departement computerwetenschappen in Leuven, nemen we deel aan de waardering van de deelcollectie metaal bij het Industriemuseum én plannen we nog een waarderingskader voor bedrijfserfgoed.*
*Dit is slechts een greep uit de waarderingstrajecten waarbij we betrokken zijn of waar we zelf actief trekker in zijn. Heb je hierover meer vragen? Mail dan zeker naar sanne@etwie.be.
Over (co-)waarderen
Maar daar blijft het niet bij. We proberen hierin nog bij te leren en kennis uit te wisselen. ETWIE maakt sinds kort deel uit van het 'lerend netwerk co-waarderen', een samenwerking tussen FARO, de Nederlandse Rijksdienst Cultureel Erfgoed (RCE) en Heritage Lab van de Reinwardt Academie in Amsterdam. Binnen ditlerend netwerk komen verschillende organisaties, musea en instellingen uit Vlaanderen en Nederland samen om ervaringen en ideeën uit te wisselen rond co-waarderen.
Co-waarderen is een andere term voor participatief waarderen. Centraal staat het idee dat je een waardering niet alleen doet, maar samen met betrokkenen, experten, gebruikers van het erfgoed en de gemeenschap. Alleen zo kan je komen tot een gedragen en waardevolle waardering. Hierbij is het daarnaast de bedoeling om gelijkwaardigheid tussen alle betrokkenen als uitgangspunt te nemen. Dit staat in het Verdrag van Faro en zet participatie van gemeenschappen centraal. Ook in de waarderingstrajecten waar ETWIE bij betrokken is, speelt participatie een belangrijke rol. We zijn er immers van overtuigd dat de erfgoedgemeenschappen de expertise aandragen die wij nodig hebben voor het bepalen van de erfgoedwaarden van een object of (deel)collectie.
Eind mei trok Sanne naar Amsterdam voor een studiedag binnen het netwerk co-waarderen. Onderwerp was: gelijkwaardig het gesprek voeren. Maar wat is dat precies en wat leerden we bij op deze studiedag?
In de voormiddag zijn er twee parallelsessies; eentje voor beginners en eentje voor meer gevorderden. We sluiten aan bij de tweede sessie. Er wordt een case voorgesteld door Alex Bakker. We krijgen dilemma's voorgeschoteld om met elkaar in gesprek te gaan. Weegt de wens van de gemeenschap door op die van de instelling? Welke gemeenschap betrek je? Er is immers niet één gemeenschap en elke keuze heeft zijn gevolgen. Deze sessie maakt ons duidelijk dat communicatie tussen de verschillende partijen van groot belang is en dat je best het proces en alle beslissingen kan documenteren. Daarnaast blijkt het niet altijd even makkelijk om de noden van de gemeenschap en de 'regeltjes' van musea op elkaar af te stemmen. Duidelijke communicatie is hier dus onontbeerlijk.
Na de middag vertellen de collega's van het Red Star Line museum over hoe zij participatief verzamelen. Het museum verzamelt niet alleen objecten, maar vooral de verhalen achter de objecten én gaat aan de slag met buurtbewoners. We onthouden ook de uitnodiging om het museum en hun tuin een bezoek te brengen.
Anouk Tan is niet in één hokje te plaatsen. En daar gaat het in de namiddagsessie net over; over hokjes, normen en de ruimte hebben waarin je jezelf kan (en mag) zijn. Er zijn heel veel normen waar we ons (on)bewust achter verschuilen, waardoor misschien niet iedereen zich veilig voelt om zichzelf te zijn in een groep. Hoe kunnen we ons hier meer bewust van worden? Hoe kunnen we ervoor zorgen dat we ruimte maken binnen musea of projecten om iedereen zichzelf te laten zijn? Zelf nemen we het idee van gedragsverwachtingen mee; aan het begin van een vergadering of traject spreken we de verwachtingen uit hoe we wensen dat iedereen zich gedraagt. Het zou immers jammer zijn om verschillende betrokkenen te hebben in je waarderingsteam, waarbij een deel zich niet durft uitspreken omdat ze zich onveilig voelen. Het zet ons ook aan het denken over de samenstelling van een waarderingsteam én hoe we ervoor kunnen zorgen dat iedereen zich op zijn/haar/hun gemak voelt.
Bij ETWIE zijn we fan van een koffie of theetje met stuk taart bij de waardering om iedereen welkom te heten - (een niet zo) insidertip
Meer weten over erfgoedwaardering? Hulp of advies nodig? Of wil je ons gewoon graag eens spreken?