contact
MyEtwie
Project
Foto: Brandemmer, Collectie Industriemuseum
Ga naar

Thema's

Waardering brandweererfgoed Vlaanderen (2019)

Het project 'Naar een waardering van het brandweererfgoed in Vlaanderen. Casus: Aalst en Mechelen' was een pilootproject dat inzette op de waardering van de collecties van het Brandweermuseum in Aalst en de brandweercollectie in de kazerne van Mechelen. Het doel was tot een gedragen visie te komen voor dit type erfgoed. Het project was een initiatief van de ETWIE,in samenwerking met de Erfgoedcel Denderland, Hof van Busleyden, De Bardijnen en de Stad Aalst.

Brandweermuseum Aalst

Het Brandweermuseum in Aalst werd in 1993 opgericht door de vzw Private Fire Brigade (PFB). De collectie kwam tot stand door de jarenlange verzamelwoede van een actieve groep vrijwilligers die de vzw verenigt. Het oorspronkelijke doel van de PFB was het conserveren en restaureren van hulpverleningsvoertuigen, maar intussen werd ook een museumwerking uitgebouwd rond de collectie. De vrijwilligers bezitten een grote kennis m.b.t. de collectie en hebben doorheen de jaren de collectie zo goed mogelijk beheerd en ontsloten. De PFB beheert een rijke en diverse collectie, waaronder een grote collectie voertuigen. De aanleiding voor het waarderen van de collectie in het Brandweermuseum in Aalst was de omvorming van het huidige museum naar een nieuw, attractief en publieksgericht museum/ belevingscentrum. De vraagstelling die hieruit afgeleid is, is gericht op de ontwikkeling van een realistisch collectieplan en het onderzoek van het ontwikkelingspotentieel van de deelcollecties. Concrete vragen voor de waardering daarbij zijn:

  • Hoe verhoudt de collectie zich tot het nieuwe verhaal dat het museum wil vertellen?

  • Welke objecten scoren het hoogst in dat opzicht?

  • Welke objecten scoren het beste op cultuurhistorische waarde en ontwikkelingspotentieel?

  • Wat betreft de collectie voertuigen: wat is de verhouding tussen duurzaam behoud enerzijds en de financiële kosten anderzijds?

Foto: Brandweermuseum Aalst, foto Luc Corthouts
Foto: Brandweermuseum Aalst, foto Luc Corthouts
Foto: Brandweermuseum Aalst, foto Luc Corthouts

Brandweermuseum Mechelen

Het Brandweermuseum in Mechelen beheert een gemengde collectie van objecten uit de regio en daarbuiten en behelst voornamelijk klein materiaal en uniformen. Het beheer van de collectie ligt in handen van een aantal (oud-)brandweermannen en wordt op vrijwillige basis in stand gehouden. Collectiebeheer is geen kerntaak van de Mechelse brandweer en er zijn weinig tijd, ruimte en middelen om een museumwerking te voorzien. De inventarisatie van de collectie, de ontsluiting en het voorzien van een basiszorg rond de conservatie werd stopgezet.

De verhuis van de brandweer in 2019 naar een nieuwe kazerne vormt de directe aanleiding voor de waardering. De collectie bevindt zich in een afgesloten lokaal in de huidige kazerne, maar wordt door de verhuis dakloos. De vraag naar de waarde van de collectie dringt zich op in het kader van herbestemming. Hiervoor moet een waardering een afbakening maken van een Mechelse kerncollectie. Wat geen kerncollectie vormt, moet gewaardeerd en herbestemd worden.

Foto: Brandweermuseum Mechelen, beeld ETWIE
Foto: Brandweermuseum Mechelen, beeld ETWIE

Aanpak en timing

Het project liep in theorie van oktober 2018 tot eind september 2019.

Door de vragen uit Aalst en Mechelen naast elkaar te leggen, kwam naar voor dat er in heel Vlaanderen gemeenschappelijke noden zijn met betrekking tot brandweererfgoed. Een derde vraag stelde zich om een kader op te zetten voor het brandweererfgoed in Vlaanderen en een aanzet te maken voor een overkoepelende en gedragen visie van dit erfgoed.

Deze drie aanleidingen resulteren in drie acties:

  • Voor Vlaanderen wordt het brandweererfgoed in kaart gebracht aan de hand van een bevraging, onderzoek en een oproep binnen het erfgoedveld en de hulpverleningszones.

  • In het Brandweermuseum in Aalst vormt de waardering van de collectie een eerste stap richting groei naar een volwaardig en professioneel museum, waarbij een aanzet wordt gegeven voor een collectiebeleid en –plan. Hierdoor wordt de collectie duurzaam beheerd en ontsloten.

  • In Mechelen wordt bepaald wat de kerncollectie van het museum is. Dit is het deel van de collectie dat een directe band heeft met de geschiedenis van Mechelen en de Mechelse brandweer. Voor de andere objecten moet een nieuwe bestemming gezocht worden.

Foto: Kaart met het brandweererfgoed in beeld gebracht

Aanbevelingen voor een toekomstig beleid

“Sowieso heeft het waarderingsproject het netwerk versterkt en kon heel wat extra informatie verzameld worden.” Joost Vanhessche, Fokus-100

Tijdens dit waarderingstraject werd het belang van sensibilisering in het veld duidelijk. Actoren uit de brandweerwereld maakten kennis met ETWIE als expertisecentrum. In de toekomst blijft ETWIE aandacht hebben voor het brandweererfgoed in Vlaanderen en helpt organisaties en personen naar hulp toe leiden en naar ondersteuning van projecten en herbestemmingen m.b.t. brandweererfgoed.

De aandacht voor brandweererfgoed vergrijst mee met een ouder wordende generatie brandweerlieden. Betrokkenen in het waarderingsproject melden dat er weinig aandacht is voor de geschiedenis van de brandweer en haar erfgoed bij een jongere generatie. In nieuwe kazernes is er zelden plaats voorzien voor de bewaring van oude collecties en het tentoonstellen van het erfgoed. Klein en groter historisch materiaal werd vroeger beheerd door een aantal medewerkers van de brandweer die hier interesse in hadden en die instonden voor het beheer en de bewaring van de stukken in de kazerne. Met het verdwijnen van deze medewerkers en het plaatsgebrek in de kazernes stelt zich de vraag waar men met deze stukken naartoe moet?

Heb je vragen over dit pilootproject of brandweererfgoed?

Contacteer ons!

Verwante gemeentes

Google Maps laden ...