Nieuws vanuit het netwerk rond textielerfgoed in Vlaanderen en Brussel - najaar 2024
Nieuws
Nieuw in de veldtekening
Eind vorig jaar mochten we 'Van naaldje tot draadje' aan jullie voorstellen, onze veldtekening over textielerfgoed in Vlaanderen en Brussel. Omdat het textiellandschap niet statisch is, vullen we het document graag regelmatig aan met extra informatie. Zo voegden we dit jaar het Mode & Kant Museum in Brussel toe. Het verfijnde galakostuum, een 'habit à la française' uit 1785-1790, op de foto hiernaast is een collectiestuk uit dit museum. Benieuwd naar meer? Je kan de veldtekening en de collecties textiel gemakkelijk online inkijken.
Nog een nieuwtje: vanaf januari lichten we via de ETWIE-kanalen maandelijks een collectie uit de veldtekening uit om aan jullie voor te stellen. Hou dus zeker onze website en nieuwsbrief in de gaten!
Ben je nog niet geabonneerd op de ETWIE-nieuwsbrief?
Stoffen met verhalen
In 2024 gingen maar liefst 23 meesters en hun leerlingen samen aan de slag. Zij kregen een beurs voor het doorgeven van hun vakmanschap in een meester-leerlingtraject. ETWIE begeleidde zeven van deze trajecten in de opmaak van hun aanvraagdossier. We zijn benieuwd hoe deze trajecten zich nu ontvouwen, welke uitdagingen de leerlingen en meesters tegenkomen en wat hen motiveert om met toewijding aan hun ambacht te werken. Wij gingen langs bij Christine Hermans , die het vakmanschap van klassiek stofferen, maar met een vernieuwende en duurzame insteek, doorgeeft aan Julie Van Elslande. Je leest hun verhaal op onze website.
Update onderzoek textielstalenboeken
In een vorige nieuwsbrief vertelden we al over het onderzoek en de waardering van textielstalenboeken in Vlaanderen en Brussel. Ondertussen zaten we niet stil. We brachten textielstalenboeken in kaart en bakenden het onderwerp verder af voor onderzoek en analyse. We focussen ons op textielstalenboeken, geproduceerd na 1750, afkomstig uit weverijen, spinnerijen of textieldrukkerijen en bewaard bij musea, archieven of erfgoedbibliotheken. In 2025 starten we met de analyse van de stalenboeken van Design Museum Gent, Industriemuseum, Texture, MAS, Taxandriamuseum, MoMu, Must Ronse en Archief Gent.
Samen met Textielmuseum Tilburg zoeken we trouwens naar ervaringen of best practices rond textielstalenboeken. Heb je er één om te delen? Stuur een mail naar sanne@etwie.be
Met vlag en wimpel
ETWIE trok samen met erfgoedcel Comeet naar het vlaggenatelier van Jan Cuelenaere. Jan is derde generatie op rij die het vlaggenatelier bestuurt. Opgericht door zijn grootmoeder, verdergezet door zijn vader en met gezonde tegenzin gestart, runt Jan het atelier nu al een aantal decennia. We gingen langs en verwonderden ons over de vlaggen, de geschiedenis en het enthousiasme van de vlaggenmaker.
Helaas ontvingen we recent het bericht dat het atelier definitief de deuren sluit in het voorjaar. Als je nog eens over onze schouders wil binnenkijken in Jans werkruimte, kan je het verslag van ons bezoek hier nalezen.
Bezoek aan B&T Textilia met handwevers
Het netwerk voor en door handwevers in Vlaanderen en Brussel begint meer en meer vorm te krijgen. Er is een werkgroep die zich buigt over een naam voor deze groep, een logo en een website. In tussentijd plaatsten wij al bijna 200 handwevers, opleidingen en bedrijven op de kaart.
Op donderdag 3 oktober waren de handwevers te gast bij B&T Textilia voor een ongelooflijk boeiend en zinnenstrelend bedrijfsbezoek. We leerden het bedrijf en haar geschiedenis kennen, mochten een kijkje nemen in de weverij én de deuren van het atelier werden voor ons opengezwaaid. Op de kop toe konden geïnteresseerden nog garens uit de stock van het bedrijf kopen aan kleine prijsjes. Wij zagen vooral veel handwevers met blinkende ogen en volle armen naar huis keren!
Ben je of ken je een handwever, laat ons je op de kaart zetten. Wil je graag een groep handwevers ontvangen in je museum, opleiding of organisatie? Laat het ons zeker weten. We zijn steeds op zoek naar boeiende plekken om naartoe te trekken en aspecten van het ambacht toe te lichten en door te geven.
Groetjes van de stuurgroep
Het netwerk textielerfgoed Vlaanderen en Brussel wordt gecoördineerd door ETWIE. Industriemuseum, Design Museum Gent, Texture, MUST Ronse, Stadsmuseum Lokeren, SteM Sint-Niklaas, PARCUM, MAS, Modemuseum Antwerpen, Modemuseum Hasselt en Openluchtmuseum Bokrijk vormen de stuurgroep van dit netwerk. Zij komen tweemaal per jaar samen om de stand van zaken en de lopende acties te bespreken. Afgelopen maand waren we te gast bij Modemuseum Hasselt, waar we ook de tentoonstelling M&Others bezochten. Wil je zelf de tentoonstelling, waar we echt van onder de indruk waren, nog bezoeken? Dan heb je geluk. M&Others. Mode en moederschap wordt wegens succes verlengd tot en met 9 maart 2025.
Daarnaast verscheen op 3 december het boek ‘M&Others: Mode & Moederschap’. Het onderzoekt de spannende wisselwerking tussen mode en moederschap aan de hand van geschreven, visuele en materiële bronnen van de zeventiende eeuw tot vandaag.
Gezocht: Textieltechnieken
Het is uiteraard niet alleen van belang te weten waar textielerfgoed bewaard wordt of wie het verzamelt. Minstens even belangrijk is weten wie nog bezig is met spinnen, weven, kaarden, breien, klossen, naaien of het restaureren van dit alles. In 2025 en 2026 zetten we in op 'wie kan iets' en 'wie weet iets' om onze kennisbank textiel uit te breiden.
Ken of ben je een ambachter of vakman, hou je je bezig met een textieltechniek of een aspect van de geschiedenis hiervan?
> Laat het ons weten!
Tentoonstellingen
Niet alleen in Hasselt loopt een boeiende textieltentoonstelling, ook in Gent en Brussel komen textielliefhebbers aan hun trekken. Van fantastisch plastic tot floer en fluweel, deze expo's bevelen we warm aan:
🪡 De expo 'Plastic Fantastic?' in het Industriemuseum neemt je mee doorheen de geschiedenis van de kunststoffenproductie en -consumptie. Kunststoffen en textiel? De textielsector is al lang een van de grootste plasticverwerkers, denk maar aan polyester, kunstzijde en nylon. Meer weten? De tentoonstelling loop nog tot 1 juni 2025.
🪡 In het Hortamuseum in Brussel kan je terecht voor de tentoonstelling 'Als op fluweel'. Het museum nodigt vijf ontwerpers uit: Louisa Carmona, Flore & Pauline Fockedey, Elise Peroi en Marc Van Hoe. Ze krijgen carte blanche om in dialoog te gaan met vaklieden gespecialiseerd in fluweel. Te ontdekken tot 30 juni 2025.
Uit het netwerk
🧵 In maart 2023 namen Luc Willame en MoMu deel aan de oproep pilootprojecten ‘nalatenschappen van hedendaagse kunstenaars’ van het Departement Cultuur, Jeugd en Media van de Vlaamse Overheid. Uit vijftig inzendingen werden twaalf projecten goedgekeurd, waaronder ook het project ‘Archief Dirk Bikkembergs’. De samenwerking tussen Dirk Bikkembergs, Luc Willame en MoMu had als doel om een permanente en duurzame oplossing uit te werken voor het archief van dit belangrijke modehuis. Op de projectwebsite kan je lezen hoe het nu staat met het archief en het project.
🧵 Word lid van de nieuwe erfgoedclub Gif moh sjette van Texture en erfgoeddepot Trezoor en duik in de motieven en patronen van onze collectie ontwerptekeningen voor interieurtextiel. Deze zijn nét gedigitaliseerd voor creatief hergebruik en via het online crowdsourcingplatform DoeDat proberen we samen om alle 857 tekeningen te taggen. Let op, mogelijks de start van een behoorlijk verslavende hobby!
🧵 Nog bij Texture wordt een project opgezet rond, hoe kan het ook anders, linnen. In dit project onderzoekt het museum hands-on hoe een lokale, duurzame productie- en waardeketen voor vlas en linnen eruit kan zien. Texture nodigt een diverse groep van deelnemers uit om samen een jaar lang een vlasakker te bewerken. Deze 'linen stewards’ doorlopen onder begeleiding van experten alle stappen van het proces, van vlaszaad over linnenvezel tot diverse eindproducten. Ze delen veld, werk, winst, risico, kennis, verhalen, ervaring, oogst en resultaten. Zo ontstaan ideeën, verhalen en producten voor de toekomst, om opnieuw te delen met anderen.
🧵Tenslotte kan je ook nog aan de slag met naaldkant in Texture. In een introductieworkshop leer je een delicaat, sexy slipje maken, niét om te dragen maar om uit te pakken met jouw skills in naaldkant. Je doorloopt elke stap die je nodig hebt om het proces te begrijpen. Van het leggen van een sterke basis over vulsteken tot gedetailleerde randen. De eerste workshop van de reeks gaat door op zondag 9 maart 2025.
Tot slot
Kan je maar niet genoeg krijgen van textielerfgoed? Dan hebben we nog een aantal luister- en leestips voor jullie.
📖 Voor nieuwtjes uit de collectie van MoMu kan je terecht in hun magazine, dat ook online raadpleegbaar is. Je leest er onder ander over het verhaal achter het korset. Boeiend!
📖 Het FARO-tijdschrift over onderzoek liet ook het licht schijnen op textielerfgoed. Zowel een receptenboek uit de collectie van Industriemuseum en het onderzoeksnetwerk Revers kwam aan bod.
🔊 We tippen ook nog graag de podcast 'Stille waters'. In deze podcast kom je te weten waarom het vlas zo belangrijk was in het Land van Waas en het Land van Dendermonde, en welke cruciale rol de kleine waterpartijen daarin speelden.
We hopen dat je deze nieuwsupdate interessant vond. Vragen of suggesties? Zelf iets om te delen met het brede netwerk?