De Man en de radiologie

Historiek

Hoewel Robert De Man er eigenlijk van droomde om dirigent te worden, bezorgde zijn opleiding als mijnbouwingenieur hem uiteindelijk een heel andere carrière. Hij raakte gefascineerd door röntgentechniek en besloot om die interesse om te zetten in een onderneming.

Röntgentechnologie werd in de late 19de eeuw ontdekt door Wilhelm Conrad Röntgen en was dus in De Mans tijd een relatief nieuwe wetenschap, waarin hij mogelijkheden zag om innovatieve apparaten te ontwikkelen voor radiologisch onderzoek. In 1919 richtte hij een firma op in de Langegang, een quasi onbereikbaar straatje in hartje Antwerpen. De Man wilde zijn kennis dichtbij te houden en koos er daarom bewust voor om een familiebedrijf te runnen. De relatieve kleinschaligheid van het bedrijf werd als troef uitgespeeld: De Man kon zich zo focussen op maatwerk en specifieke oplossingen voor hun cliënteel bij ziekenhuizen en privépraktijken.

De Tweede Wereldoorlog bracht evenwel grote uitdagingen met zich mee: materiaaltekorten, opgeëiste arbeiders en de algemene malaise zorgden voor een moeilijke periode voor het bedrijf. Na de oorlog ging De man onder leiding van enkele ingenieurs die sterk inzetten op studiediensten en productontwikkeling een nieuwe richting uit. Robert De Man zelf overleed in 1958, maar had zich intussen omringd met bekwame medewerkers die hij ook het vertrouwen gaf om zelf initiatief te nemen en verbeteringen aan te brengen. Het bedrijf kon dankzij die organisatiecultuur ook na zijn overlijden verdergezet worden.

De radiologie kent in de jaren 1960 een enorme marktuitbreiding en om competitief te blijven, zoekt NV Etablissementen De Man een samenwerking met een internationale partner: CGR (Compagnie Générale de Radiologie) in Parijs. Het oorspronkelijk artisanaal bedrijf groeit tot een middelgrote firma met een behoorlijk gewicht op de Benelux-markt. Het akkoord bracht een bredere markt met zich mee, en liet niet veel later de verdeling van de CGR-producten op de Belgische markt aan De Man over.

De originele fabriek aan de Langegang in Antwerpen – een locatie waar zware toestellen nog met stootkarren naar vrachtwagens om de hoek moesten gebracht worden – werd in de late jaren 60 uitgebreid en uiteindelijk verplaatst naar een grotere site in Deurne in 1969. Daar had de fabriek verschillende werkplaatsen: van een plaatslagerij over een meubelmakerij, tekenbureau, donkere kamer, labo voor allerlei proeven en testen, magazijn, machinezaal, afdeling voor fijn paswerk en montage tot zelfs een werkplaats voor transformatoren en generatoren, gasovens, spuitcabine etc.

De Man ontwikkelde toestellen die radiologisch onderzoek bij patiënten mogelijk maakten. De esthetiek van deze toestellen kreeg daarbij ook aandacht: in de beginjaren werden ze gemaakt van hoogwaardig hout, bijvoorbeeld voor patiëntentafels, en zwartgelakt metaal. Later schakelde men over naar grijs en vanaf de jaren 40 werd medisch wit (of crèmekleurig) de standaard.

Eén van de innovaties van De Man waren mobiele en modulaire toestellen, die makkelijk demonteerbaar en transporteerbaar waren voor het leger. Een ander bijzonder apparaat is de Omniscoop: een toestel dat een patiënt in verschillende standen kon positioneren voor een uitgebreid maagonderzoek. De Pantotome was dan weer een geavanceerde tomograaf voor longonderzoek, waarbij de longen via röntgenstralen in dunne plakken gevisualiseerd werden. Verder ontwierp De Man veel modellen van kantelbare tafels, met zelfs beeldversterkers en tv-camera’s voor chirurgisch gebruik. De firma speelde zo voortdurend in op de evoluerende medische noden met toestellen die steeds veelzijdiger en nauwkeuriger werden.

Nog een toestel dat het verdient vermeld te worden is de chirurgische beeldversterker Operix. Het ws de enige chirurgische beeldversterker die kon uitgerust worden met een 23cm-versterker (in plaats van 16 cm) en werkte met een echte generator. Dat zorgde voor veel kortere opnametijden en was dus minder gevoelig door onscherpte door beweging.

Het eerste prototype van de Stratomatic, vrucht van meerdere jaren research, werd aan de medische wereld voorgesteld in 1969 in het Middelheim ziekenhuis in Antwerpen. In 1972 wordt de benaming van de maatschappij gewijzigd naar CGR Benelux, de naam van De Man verdween definitief, ook op de toestellen.

De firma De Man kon met creatieve oplossingen en technische precisie de medische wereld vooruit helpen. In de jaren 1960 werd de Telemercator ontwikkeld: een kantelbare tafel met alle bedieningselementen in een klein kastje die heel veilig voor de bediener. Het werd een groot succes waarop een samenwerking met een Frans bedrijf volgde. Opvallend is dat het tv-gedeelte van de Telemercator door ACEC werd verzorgd. Etablissementen De Man veranderde de naam in 1968 naar De Man Radioologie.

Mettertijd werd de Benelux-fabriek echter overbodig voor de Franse moedermaatschappij. Het oorspronkelijke De Man splitste af en in 1983 werd een nieuw bedrijf gesticht: NV Tecnomatix, dat zich specialiseerde in machinebouw van geautomatiseerde systemen. Uiteindelijk verdween de fabriek in Deurne, hoewel Tecnomatix bleef bestaan. In 1987 werd C.G.R. geheel opgeslorpt in General Electric Medical System.