contact
MyEtwie
Themanetwerk
anatomisch model hart_Photo by jesse orrico on Unsplash
Ga naar

Thema's

Themanetwerk wetenschappelijk erfgoed

Microscopen, wandplaten, ijzeren long, fenakistiscoop, herbaria, vaatafgietsels, een opgezette buidelwolf, bakeliet, bodemprofielen, een microtoom, een pillendraaimachine, organen op formol. Een kleine greep uit het wetenschappelijk erfgoed!

Academisch erfgoed omvat het roerend en immaterieel erfgoed dat voortkomt uit de werking van universiteiten en hogescholen, is verbonden met onderwijs en onderzoek. Dat kan gaan om erfgoed uit de exacte wetenschappen zoals microscopen, maar ook om etnografische objecten, kunstwerken of archeologische artefacten. Academisch erfgoed gaat dus om meer dan enkel objecten uit de geschiedenis van de exacte wetenschappen. Het erfgoed komt voort uit de specifieke context van het hoger onderwijs en geeft uitdrukking aan de academische identiteit of ontleent zijn betekenis aan de academische context waarin het tot stand gekomen is.

Wetenschappelijk erfgoed overlapt gedeeltelijk met academisch erfgoed, bijvoorbeeld op vlak van medisch erfgoed en wetenschapsgeschiedenis. Maar niet enkel onderwijsinstellingen zijn in bezit van wetenschappelijk erfgoed; er zijn ook heel wat collecties, verzamelingen en kennis die in bij privéverzamelaars of in musea te vinden zijn.

ETWIE wil het academisch-wetenschappelijk erfgoed zichtbaar maken. We zetten in op expertise-opbouw en kennisdeling, waardering en sensibilisering in Vlaanderen.

In 2020 maakten we in samenwerking met vier Vlaamse universiteiten een nieuw overzicht van de academisch-erfgoedcollecties in hun bezit. In totaal zijn er 103 collecties. In 2021 lag de focus op immaterieel technisch erfgoed aan de universiteit, de ontsluiting van academisch erfgoed in het buitenland, en acties die we bepalen in overleg met het Interuniversitair Platform voor Academisch Erfgoed (en de VLIR-werkgroep academisch erfgoed). Daarnaast werd werk gemaakt van een update van ‘Ijzeren longen, warme harten’, dat een overzicht geeft van medische collecties in Vlaanderen. Dat resulteerde in de publicatie 'Medisch erfgoed in Vlaanderen'.

In 2022 en 2023 werden nog meer medische collecties en musea bezocht en toegevoegd aan de veldtekening medisch erfgoed. Het volledig overzicht is digitaal beschikbaar: Medisch erfgoed in Vlaanderen.

ETWIE startte in 2022 met het uitbouwen van een heus netwerk van medisch-erfgoedcollecties en -beheerders. Door het actualiseren en verder aanvullen van de veldtekening was immers vastgesteld dat er verschillende medische collecties zijn die gezamenlijk de medische geschiedenis van Vlaanderen/België illustreren. De collecties komen voort uit de verschillende universitaire en lokale ziekenhuizen en individuele artsen en specialisten. Ze bestaan uit een grote diversiteit aan objecten en producten die verwijzen naar de geneeskundige praktijk en de gezondheidszorg.

De vernieuwde interesse voor medisch erfgoed legt bij heel wat partners diverse uitdagingen bloot in het beheer van dit erfgoed. Ze willen dan ook gezamenlijk enkele uitdagingen en noden aanpakken.

ETWIE komt tegemoet aan deze vraag door de coördinatie van dit netwerk op zich te nemen. Begin 2023 startte het netwerk formeel met volgende partners: Musea Brugge, GUM - Gents Universiteitsmuseum, Instituut voor Tropische Geneeskunde, Museum Dr. Guislain, Gasthuismuseum Geel, HistarUZ, Museum van het Kamp van Beverlo en ETWIE. Elk van hen onderschreven dezelfde intentienota. Daarin werden onder andere de volgende uitdagingen geformuleerd:

  • De zoektocht naar een gedeeld begrippenkader voor het herkennen, inventariseren, registreren en waarderen van medisch erfgoed;

  • De ontwikkeling van een (gedeeld) platform voor de presentatie van medisch erfgoed in Vlaanderen en Brussel;

  • De afstemming van het collectie- en verwervingsbeleid, met daarbij voldoende aandacht voor recent erfgoed;

  • De doorgedreven inventarisatie en registratie van medisch erfgoed.

De lijst met partners is niet beperkend en kan in de looptijd van het project (dat ingebed is in de structurele werking van ETWIE) worden uitgebreid. Zo is recent, eind 2023, Museum en Archief van OCMW Brussel ingestapt in het netwerk.

Eind maart 2023 vond de eerste studiedag rond medisch erfgoed plaats, met als thema ‘waar staan we vandaag’. Deze werd door ETWIE georganiseerd in samenwerking met ErfgoedLab Antwerpen en UAntwerpen. Met verschillende sprekers konden de talrijke deelnemers zich een beeld vormen van de stand van zaken in dit soort erfgoed anno 2023. Op 14 december vond een tweede studienamiddag plaats.

Samen met de verschillende collecties en het netwerk rond medisch erfgoed zal ETWIE de komende jaren bespreken op welke uitdagingen we de komende jaren kunnen en willen inzetten.

In 2024 wordt er met het Netwerk Medisch Erfgoed ingezet op:

  • het leren kennen van elkaars collectie en werking

  • meer communicatie rond identificatie van objecten

  • herbestemmingsvragen

Interuniversitair Platform voor Academisch Erfgoed
Collecties academisch erfgoed anno 2020
Immaterieel erfgoed aan de universiteit
Fabrikanten van medisch erfgoed

Verwante gemeentes

Google Maps laden ...

Meer nieuws

  • Fabrikanten van medische instrumenten, apparatuur en toebehoren in Vlaanderen en Brussel 2022-2023

    Lees meer

  • Veldtekening medisch erfgoed (2021-2023)

    Lees meer

  • Hoe omgaan met immaterieel erfgoed binnen academisch erfgoed?

    Lees meer