Pharmacie Centrale de Belgique
- Bedrijf
Historiek
Pharmacie Centrale de Belgique werd opgestart in 1888, vlakbij het station van Halle. Broers Borremans, Victor en Alphonse stonden aan het roer van wat zou uitgroeien tot de grootste producent van geneesmiddelen in België in de jaren 1950. Het was een farmaco-chemisch bedrijf dat heel wat laboratoria, conditioneringsruimtes, bureaus en lokalen voor productieprocessen omvatte.
Vader Pierre-Joseph Borremans was apotheker in Halle tot hij stierf in 1884. Zijn zonen traden in zijn voetsporen en zetten de apotheek van hun vader verder als ‘Huis Gebroeders Borremans’. Vanaf 1885 begonnen ze andere apotheken te bezoeken met hun producten, tot ze in 1888 de naamloze vennootschap Pharmacie Centrale de Belgique - Société pour le Commerce et l’Industrie Pharmaceutiques stichten, nog op de plek van hun vaders apotheek. In 1890 nam de productie zodanig toe dat ze een nieuwe plek moesten zoeken. En die vonden ze vlakbij het treinstation van Halle. Alphonse werd directeur, Victor hoofd van de fabricatie.
Bij PCB maakten ze alles wat je in de apotheek kon terugvinden: geneesmiddelen, maar ook kompressen en verbanden. Dit alles werd gemaakt in aparte afdelingen en de fabriek was een soort dorp waar steeds gebouwen bij werden gebouwd. De administratieve zetel zat in Brussel. Vandaag is enkel de ‘rotonde’ overgebleven, het hart van de bedrijfssite en een bijzonder tienhoekig gebouw waar zowel burelen als laboratoria en klimatiseringsruimtes waren in ondergebracht. Deze bijzondere industriële constructie werd gebouwd rond 1899
In de fabriek hadden ze drie soorten apothekers: de pharmacien comptoir hield de apotheek open. De pharmacien industriel zorgde voor productie op grote schaal. De pharmacien recherche et éducation tenslotte ontwikkelde nieuwe geneesmiddelen.
Het terrein in Halle was onderverdeeld in een commercieel gedeelte en een industrieel gedeelte, met achteraan de tienhoekige rotonde. Vooraan waren er grote magazijnen en er was een klein spoornet dat de ganse site bediende met wagentjes. Eind 19e eeuw werd stoomverwarming gebruikt voor het bewaren van gedroogde geneeskundige planten. De Pharmacie verkocht ook glaswerk om een ganse apotheek of volledig laboratorium te installeren. In Brussel was er een gebouw voor de administratieve zetel en depot.
In 1938 stelde PCB zomaar even 244 personeelsleden tewerk, op dat moment de grootste werkgever in Halle. PCB moest tijdens de Tweede Wereldoorlog voor de Duitse bezetter werken om ziekenhuizen te bevoorraden. Daarna was er, ten tijde van de kolonies, een enorme export naar Congo. In de jaren 1950 ging het de fabriek op die manier voor de wind en draaide de productie dag en nacht. De meeste personeels- en directieleden waren Franstalig, bij uitzondering was er af en toe eens een Nederlandstalige directeur. De directeur werd elk jaar veranderd.
Nadat de massale export naar Congo gestopt was door de onafhankelijkheid van het land ging de fabriek achteruit en werd ze ingehaald door de concurrentie. Omdat er zo’n overwicht aan Franstaligen was, moest de fabriek van het Halse stadsbestuur uitwijken naar Jodogne.
In 1973 sloot de fabriek.
Erfgoed
De Rotonde werd in 1983 beschermd als monument. In 1999 gingen de andere gebouwen tegen de vlakte om plaats te maken voor een woonproject. De Rotonde werd gerestaureerd. Anno 2023 is het een co-workingplek geworden.
Het Stadsarchief in Halle bezit een kleine fotocollectie. https://archiefpunt.be/archief/7695-E338-D0F8-1960-B87210368AE9
Er is een dossier bewaard in het Algemeen Rijksarchief: https://search.arch.be/en/zoeken-naar-archieven/zoekresultaat/inventaris/index/eadid/BE-A0510_005221_004188_DUT/inventarisnr/I522141881612/level/file
In het Lambotte Museum zijn enkele objecten bewaard van PCB, waaronder een doosje met ampoules (https://erfgoedinzicht.be/collecties/detail/3ac0ecd5-cb45-53cc-8409-3157b10caf38/media/4a2cdb61-4bf3-f2b6-4fce-e2be8d1a927a?mode=detail&view=horizontal&q=pharmacie%20centrale&rows=1&page=1)
In de collectie van HistarUZ zijn verschillende geneesmiddelen gemaakt door PCB bewaard
Handelscatalogi
In de bibliotheekcollectie van HistarUZ is er een handelscatalogus van PCB te vinden, te dateren tussen 1899 en 1950.
Bronnen voor deze tekst
François, P. ‘Een leven in dienst van de Pharmacie Centrale de Belgique’. In: Hallensia, 3 (34), 20212, pp. 46-48.
Clement, R. ‘Zo was de “Pharmacie Centrale de Belgique”’. In: Hallensia, 1 (29), 2007, pp. 1-16.
Le Bulletin Scientifique et commercial de la Pharmacie et de la chimie. 1, 1898, pp. 1-27.
https://www.flickr.com/photos/erfgoed/169925398/in/photostream/
https://inventaris.onroerenderfgoed.be/erfgoedobjecten/39588
https://monument.heritage.brussels/fr/buildings/31528