contact
MyEtwie
Project

Asbest in collecties (2020-2022)

Minister voor Cultuur Jan Jambon heeft het licht op groen gezet voor een grootschalig tweejarig ETWIE-project rond gevaarlijk erfgoed. Inzet van het project: meewerken aan het asbestveilig maken van de cultureel-erfgoedsector. Een breed partnerverband bestaande uit ETWIE, FARO en OVAM, met maar liefst een twintig-tal musea, de erfgoedorganisatie Histories, twee studiebureaus en de Universiteit Antwerpen zet de schouders onder dit project.

Gevaarlijk erfgoed?

Hoe kunnen we op een verantwoorde manier omgaan met gevaarlijk erfgoed, en meer bepaald asbest, in de cultureelerfgoedsector? Dat is de vraag waar dit project een antwoord op wil bieden.

Know your stof...
Asbestherkenning

Wist je dat asbest ook geweven wordt en dat asbestpapier al sinds de achttiende eeuw gemaakt wordt ? En hoe onderscheid je asbestpapier of asbestkoord van gewoon papier of koord ?

Voor we in de collecties duiken bij onze erfgoedpartners geeft Etwie telkens een korte introductiecursus asbestherkenning. Als leidraad voor de asbestherkenning vertrekken we vanuit de eigenschappen van asbest en verbinden we de eigenschappen met verschillende asbesttoepassingen.

Daarna voert de asbestdeskundige samen met de collectiebeheerder een eerste collectiescan uit.

Asbestverdachte stukken worden bemonsterd en nadien geanalyseerd in een asbestlabo.

Zo gaan we stapsgewijs naar een registratie van asbest in alle erfgoedobjecten.

asbest elektriciteitsdraad en asbestkarton in projector FOMU
Foto: asbest elektriciteitsdraad en asbestkarton van een projector uit FOMU (collectie Etwie)

Asbest gevonden maar wat nu ?
Asbestbeleid

Asbest zit in de meeste collecties en is vaak verborgen en vergeten. Het merendeel van de asbesttoepassingen voor 1950 is losse asbest en meestal in slechte staat wat het risico op contaminatie bijzonder groot maakt.

Hoe groot is het risico en wat kan je doen ?

Gezondheidsrisico's en asbestvezels

De microscopisch fijne asbestvezels kunnen voornamelijk schade in de longen veroorzaken. De kleine ingeademde vezels vergaan niet en worden ingekapseld in de longblaasjes. Na een lange latentietijd van gemiddeld 30 jaar kan het asbest in de longen een asbestziekte veroorzaken : asbeststoflong (asbestose), longkanker of longvlieskanker (mesothelioom). Hoe meer asbestvezels ingeademd worden hoe groter het risico op een vaak dodelijke asbestziekte.

De belangrijkste preventiemaatregel is het risico zo klein mogelijk te maken voor jezelf en jouw omgeving.

risico_quote_asbest

Wat mag je doen ?

Sporadische onderhoudswerken of herstellingen aan asbestverdachte toestellen mits een zeer beperkte blootstelling aan asbest, mogen uitgevoerd worden. Dus geen asbestverwijderingen, niet op regelmatige basis en geen acties van asbesttextiel of asbestpapier aangezien de vezelconcentratie bijzonder hoog is bij het manipuleren. En uiteraard, bescherm jezelf met de nodige persoonlijke beschermingsmiddelen.

Bescherm jezelf

Het asbestrisico ligt voornamelijk in het inademen van de asbestvezels.
Draag een FFP3 masker en stofdichte handschoenen als je in contact komt met een asbestverdacht object.
Een stofdichte overall is noodzakelijk in een gecontamineerde ruimte of bij zware arbeid zoals een verhuis of een ingrijpende actie.
Reinig je gebruikt materiaal nadat je een asbestverdacht object hebt behandeld.

Bescherm de omgeving voor asbest contaminatie

Behandel het asbestobject voorzichtig zodat de asbest niet vrij komt. Ga na het behandelen van een asbestverdacht object met een vochtig doek of vochtig papier over de werktafel zodat contaminatie van de werkplek kan worden vermeden.

Wees bedachtzaam bij het opstapelen van asbeststof. Vroeg of laat moet de volle stofzuigerzak uit de asbeststofzuiger...
Laat een asbestsaneerder komen om risicovolle taken uit te voeren en doe dit niet vlug even zelf...

Nauwe samenwerking met de collectiebeheerder, literatuurstudie, opbouwen van kijkervaring en staalnamen van asbestverdachte materialen zijn van belang om asbest in erfgoedstukken te (her)ontdekken.

depot Industriemuseum Gent
Foto: depot Industriemuseum (collectie ETWIE)

Literatuurstudie :
studies vanuit het asbestproject
kort overzicht van de belangrijkste deskresearch tools
algemeen over asbest
video presentatis

Video link
in mei 2021 werd deze korte presentatie gegeven voor de Society for Industrial Archeology (US)

Eigenschappen van asbest :
handige tool om eerstelijns asbestherkenning te kunnen uitvoeren

Kijkervaring :
link naar onze asbest beeldenbank www.ziterasbestin.be

Staalnamen van asbestverdacht materiaal :
projectpartners : Asper en SGI Compliance
lijst met erkende asbestlabo's

asbestkoord  van de asbestfabriek uit Deurne Turninum museum
Foto: asbestkoord uit asbestfabriek in Deurne - Turninum museum (collectie Etwie)
asbestvezel
Onderlegger_asbest_collectieindustriemuseum_etwie
Foto: Onderlegger van asbest, collectie Industriemuseum
asbestmijnJeffrey_WGClarkFonds
Foto: Mijnwerkers aan de slag in de asbestmijn van Asbestos, 1928 (bron: Archief WG Clark Fonds)
asbestkoord  van de asbestfabriek uit Deurne Turninum museum
Foto: asbestkoord uit asbestfabriek in Deurne - Turninum museum (collectie Etwie)
asbest elektriciteitsdraad en asbestkarton in projector FOMU
Foto: asbest elektriciteitsdraad en asbestkarton van een projector uit FOMU (collectie Etwie)
asbestos_cooking_mats_heat_spreaders_from_the_1960s
Consolidatie_asbest_ETWIE
Foto: Hoe kan asbest in cultureel erfgoed worden geconsolideerd? Dit was één van de experimentele onderzoeken die we in de eerste fase van het project hebben uitgevoerd (bron: ETWIE)

Verwante gemeentes

Google Maps laden ...